Karazana vary malagasy: Makalioka, tsipala, vary gasy, vary mena
Karazana vary malagasy: Makalioka, tsipala, vary gasy, vary mena, vary an-tanety, X265 sy FOFIFA. Ny endriky ny voany, ny faritra ary ny fampiasana azy.
Tsy karazana iray ihany ny vary malagasy. Raha mandeha eny an-tsena any Antananarivo na Mahajanga ianao dia hahita vary lava sy vary botra, vary fotsy sy vary mena, vary an-drano sy vary an-tanety, vary gasy sy vary vazaha, samy manana ny anarany sy ny vidiny avy. Tamin’ny fanadihadiana natao tamin’ny kaominina rehetra tamin’ny taona 2001 dia nahitana anarana vary 773 nanerana ny nosy, ary ny FOFIFA dia mitahiry karazam-bary an’arivony any Alaotra sy Marovoay. Ireto ary ireo karazana vary malagasy lehibe tokony ho fantatrao.
Ahoana no anasokajiana ny vary eto Madagasikara?
Eny an-tsena: vary gasy, tsipala, makalioka, vary avy any ivelany
Fikarohana nataon’ny IDE-JETRO ho an’ny tetikasa PAPRIZ an’ny JICA, izay nanaraka ny vidim-bary teny amin’ny tsena 31, no nahitana sokajy efatra: vary gasy, tsipala, makalioka ary vary nafarana. Ny vary gasy no 68 % teo ho eo tamin’ny vary hita. Ny makalioka no lafo indrindra, fa ny tsipala sy ny vary avy any ivelany kosa tsy dia nisy elanelana lavitra tamin’ny vidin’ny vary gasy mahazatra.
Ao an-dakozia: lava, botra, rojo, tanety
Ny tokantrano kosa mijery ny endriky ny voany sy ny fomba nambolena azy. Araka ny fikarohana natao tany Antsirabe niaraka tamin’ny CIRAD, ny vary gasy dia mizara efatra: ny vary lava, ny vary botra (boribory voa), ny vary antonony (toy ny vary rojo, nantsoina hoe “rojo” satria mitovitovy amin’ny rojo vakana ny salohiny) ary ny vary an-tanety.
Vary Makalioka: ny vary lava malaza indrindra
Ny Makalioka no vary mampalaza ny Farihin’Alaotra, any amin’ny faritra Alaotra-Mangoro. Araka ny mpikaroka Garin sy Penot, tao amin’ny tobim-pikarohana momba ny fambolena tany Alaotra no nofantenana ny Makalioka 34, tamin’ny tapany voalohan’ny taonjato faha-20 (tsy mitovy ny daty omen’ny loharano). Taty aoriana, tamin’ny taona 1950 tany ho any, dia anisan’ireo karazana nampielezin’ny IRAM (Institut de Recherche Agronomique de Madagascar) izy, niaraka tamin’ny Ali Combo, Rojofotsy 1285 ary Vary lava 16, araka ny fikarohan’i Jean-Claude Randrianarisoa. Mbola izy no vary tena ambolena any Alaotra: 88 % teo ho eo tamin’ireo kaominina tany no nanonona azy ho vary voalohany ambolen’ny tantsaha, na dia efa nisy karazana vaovao aza toy ny 2798, 2787 ary Tsemaka (vokatry ny fampiraisana ny Makalioka sy ny 2798).
Lava, manify ary manjelatra ny voany. Any Antsirabe dia raisina ho vary ambony kalitao izy, amidy anaty fonosana fa tsy amidy an-kapoaka. Eny an-tanàn-dehibe dia antsoina matetika hoe vary Alaotra. Vakio bebe kokoa ny torolalana momba ny vary Makalioka sy ny Farihin’Alaotra sy ny vary.
Tsipala: anarana iray, vary maro
Ny tsipala dia anisan’ny anaram-bary miely indrindra: tany am-piandohan’ny taona 2000, izy no anisan’ny vary telo voalohany ambolena tany amin’ny kaominina 292. Tsy karazana tokana anefa izy. Any Antsirabe, ny teny hoe tsipala dia ilazana ny vary lava amin’ny ankapobeny, fa ny fikarohana IDE-JETRO kosa milaza azy ho fohy sy boribory kokoa noho ny makalioka. Porofo izany fa tsy vary mitovy foana no ilazan’ny anarana iray, arakaraka ny faritra. Betsaka any avaratra andrefana izy (Marovoay, Mahajanga, Sofia), ary ampiasaina hanaovana koba ho an’ny mofo gasy, indrindra amin’ny fotoan’ny maitso ahitra.
Vary gasy: ny vary novokarina teto an-toerana
Ny teny hoe vary gasy dia manavaka ny vary novokarina teto amin’ny vary avy any ivelany, izay hitan’ny mpanjifa ho maina sy tsy dia matsiro. Anarana 259 samy hafa no hitan’ny fikarohana IDE-JETRO tao anatin’io sokajy io.
Lalina ny fototr’io fahasamihafana io. Ny fikarohan’i Nourollah Ahmadi sy ny namany (FOFIFA, CIRAD) tamin’ny 2021 dia nandinika karazam-bary nentim-paharazana 620, ka nahita vondrona iray tsy hita afa-tsy eto Madagasikara, nantsoina hoe “Gasy”. Vary an-drano izy ireo, ambolena indrindra eo amin’ny haavo 800 ka hatramin’ny 1 600 m, ary fohy sy midadasika kokoa ny voany. Ny niandohan’io vondrona io dia mifandray amin’ireo Aostroneziana tonga farany, izay nampandroso ny fambolem-bary an-tanimbary tany afovoan-tany.
Vary mena: vary misy hoditra mena
Mena ny vary mena noho ny hoditry ny voany. Maro ny anarany: rojomena, botra kely mena, angika mena. Raha tsy dia totoina mafy izy dia mijanona ho mena; raha totoina mafy kosa dia lasa fotsy. Any Antsirabe dia ankafizina noho ny tsirony mamy ny vary mena sy ny vary tsy dia voatoto loatra, indrindra amin’ny vary sosoa, saingy ela masaka ny vary tena mena.
Misy vary mena vaovao koa: ny AfricaRice sy ny FOFIFA dia namoaka ny FOFIFA 194, 195 ary 196 (ilay farany antsoina koa hoe Vaniala). Mamokatra be izy ireo, haingana vao azo jinjaina, mahatohitra aretina ary mahazaka hatsiaka, ary be zinc, vy ary magnésium kokoa. Ampahafantarina ny tantsaha any Vakinankaratra, Analamanga ary Itasy izy ireo.
Vary an-tanety sy vary an-tavy
Tsy any anaty tanimbary feno rano daholo no maniry ny vary malagasy. Ny vary an-tanety dia ambolena eny an-tanety tsy misy fanondrahana, indrindra any Afovoany Andrefana sy eto afovoan-tany. Jinjaina amin’ny volana martsa sy aprily izy, mialoha ny vary an-drano, ka izy no tonga voalohany eny an-tsena amin’ny faran’ny maitso ahitra.
Ho an’ny tany avo, namorona karazam-bary an-tanety ny FOFIFA sy ny CIRAD, voatanisa ao amin’ny katalaogy ho an’ny tany avo 1 300 ka hatramin’ny 1 800 m: FOFIFA 161, 167, 168, 172 ary Chhomrong Dhan avy any Nepal. Ny karazana SEBOTA, avy any Brezila, kosa azo afafy an-tanety na ahetsa an-tanimbary, ka mety amin’ireo tany tsy dia ampy rano any Alaotra sy Vakinankaratra.
Any amin’ny morontsiraka atsinanana, ny vary an-tanety dia mifandray amin’ny tavy (na hatsake any atsimo atsinanana): doroana ny ala ary ambolena vary ao amin’ny lavenona mandritra ny taona roa na telo. Fomba fambolena efa ela izy io, saingy iray amin’ireo antony iadian-kevitra amin’ny fahapotehan’ny ala.
Karazana vaovao: X265, X360, IR ary Mavitrika
Nanomboka tamin’ny taona 1980 dia nampiditra karazana avy amin’ny IRRI sy ny IRAT, ary avy any Sina, Indonezia ary Japana ny FOFIFA. Ny IR8, IR16 ary IR20 dia niely tany avaratra andrefana, indrindra tany Mahajanga. Ny X265 sy ny X360 kosa niely tany Marovoay, Sofia ary Haute Matsiatra. Ny X265 no karazana aroso ho an’ny afovoan-tany, ary ampahafantarin’ny fikambanan’ny tantsaha any Itasy satria mahazaka ny tsy fahampian’ny orana.
Ny Mavitrika, nankatoavina tamin’ny 21 martsa 2024, no vary be zinc voalohany nankatoavina teto Madagasikara. Ny JIRCAS, ny Oniversiten’i Bonn, AfricaRice ary FOFIFA no namolavola azy, ary teny an-tanimbarin’ny tantsaha mihitsy no nifantenana azy.
Tabilao fampitahana ny karazana vary malagasy
| Karazana na anarana | Endriky ny voany | Faritra lehibe | Fampiasana mahazatra |
|---|---|---|---|
| Makalioka (Makalioka 34, Tsemaka) | Lava, manify, manjelatra | Farihin’Alaotra (Alaotra-Mangoro) | Vary maina ambony kalitao, sakafo amin’ny fety |
| Tsipala | Anarana mifangaro, matetika lava | Manerana ny nosy, indrindra avaratra andrefana | Vary isan’andro, koba ho an’ny mofo gasy |
| Vary gasy (sokajy) | Lava na botra, fotsy na mena | Manerana ny nosy | Vary isan’andro |
| Vary botra | Boribory | Afovoan-tany (Antsirabe, Imerina) | Sakafo isan’andro, vary sosoa |
| Vary rojo (antonony) | Antonony | Imerina, Itasy, Vakinankaratra | Vary isan’andro any afovoan-tany |
| Vary mena (rojomena, FOFIFA 194-196) | Botra na antonony, hoditra mena | Afovoan-tany, Amoron’i Mania, Haute Matsiatra | Vary sosoa, tiana noho ny tsirony mamy |
| Vary an-tanety (FOFIFA 161, 172, SEBOTA) | Samihafa; matetika botra na antonony any amin’ny tany avo | Afovoany Andrefana, Vakinankaratra | Vary voalohany tonga eny an-tsena, hanina ao an-tokantrano |
| Vary an-tavy | Karazana an-tanety eo an-toerana | Morontsiraka atsinanana | Hanina ao an-tokantrano |
| X265, X360, IR8, IR16 | Karazana vaovao, samihafa ny voany | Marovoay, Sofia, Haute Matsiatra, Itasy | Vary isan’andro amidy ho vary gasy |
| Mavitrika | Karazana vaovao, be zinc | Tany tsy dia lonaka any afovoan-tany | Vary isan’andro mahasalama kokoa |
| Vary avy any ivelany | Matetika lava | Tanàn-dehibe | Vary mora vidy amin’ny maitso ahitra |
Inona no vary tokony hofidianao?
Ho an’ny vary maina miaraka amin’ny laoka toy ny romazava na ravitoto, ny vary lava toy ny Makalioka no manome voa tsy mifampiraikitra sy manitra. Ho an’ny vary sosoa amin’ny maraina kosa, maro no misafidy vary botra na vary mena. Ny fatran-drano sy ny fomba fandrahoana dia hitanao ao amin’ny torolalana fandrahoana vary gasy, ary ny torohevitra amin’ny fividianana ao amin’ny mividy vary gasy. Tsy kely izany safidy izany, satria 153,5 kg isan-taona eo ho eo ny vary hanin’ny Malagasy tsirairay, araka ny tarehimarika FAO notononin’ny FMI.
Vary Makalioka Premium avy any Amparafaravola
Ny MAHASOA PRODUITS LOCAUX dia mifantina sy mamono vary fotsy Makalioka 100 % avy any Amparafaravola, faritra Alaotra-Mangoro: lava voa, fotsy madio, manitra, anaty gony 5 kg. Jereo ny vary fotsy Makalioka Premium ao amin’ny pejy fandraisana.
Hividy vary Makalioka
Mpivarotra, episeria na tokantrano mila vary Madagasikara ambony kalitao ve ianao? Antsoy ny 038 51 783 94 (+261 38 51 783 94) na mifandraisa aminay.
Fanontaniana matetika apetraka
Inona avy ireo karazana vary malagasy fototra?
Eny an-tsena dia sokajiana ho efatra ny vary: ny vary gasy (ny vary rehetra novokarina teto an-toerana ankoatra ny tsipala sy ny makalioka), ny tsipala, ny makalioka ary ny vary avy any ivelany. Ao anatin'ireo anarana ireo anefa dia misy karazana an-jatony: vary botra, vary rojo, vary mena, vary an-tanety, ary karazana vaovao toy ny X265 sy ireo karazana FOFIFA.
Inona no vary tsara indrindra eto Madagasikara?
Ny vary Makalioka avy any amin'ny Farihin'Alaotra no raisina ho vary ambony kalitao indrindra: lava, manify ary manjelatra ny voany. Fikarohana natao teny amin'ny tsena 31 no nahitana fa lafo kokoa noho ny vary gasy mahazatra izy. Maro anefa ny fianakaviana any afovoan-tany no mankafy kokoa ny vary mena na ny vary botra noho ny tsirony.
Inona no atao hoe vary gasy?
Ny vary gasy dia ny vary novokarin'ny tantsaha teto an-toerana, mifanohitra amin'ny vary nafarana avy any ivelany. Sokajy tena mifangaro izy io: fikarohana iray no nahita anarana 259 samy hafa ao anatiny, misy lava sy botra, misy fotsy sy mena.
Karazana iray ihany ve ny vary mena?
Tsia. Ny vary mena dia vondrona vary misy hoditra mena, toy ny rojomena, botra kely mena na angika mena. Ny fomba fitotoana no mamaritra raha mijanona na tsia ny loko mena. Namoaka vary mena vaovao koa ny FOFIFA sy AfricaRice, dia ny FOFIFA 194, 195 ary 196, izay be zinc sy vy kokoa noho ny vary mahazatra eto an-toerana.
